كند كه او پناهگاه جهانيان است . 98 - لسان العاقل وراء قلبه . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : زبان خردمند در پشت دل اوست . شارح گويد : وراء به معناى پشت سر است و گاهى به معناى قدّام ( 1 ) ( پيش رو مىباشد ) و اين لغت معانى ضدّ هم دارد و هر گاه او را به ( كلمه بعد ) اضافه نكنى گويى : لقتيه من وراء « او را از پشت سر ديدم » پس او را به عنوان غايت رفع مىدهى مثل اين كه گويى : من قبل ، در مختار الصّحاح چنين آمده است . معناى كلمه اين است كه : شخص خردمند سخنى نگويد مگر پس از آنى كه در آن بيانديشد . چون زبانش پشت و پس قلبش است پس اوّل مىانديشد آن گاه سخن مىگويد ، و زبان احمق چنان نيست چون زبان او در جلو قلبش است و به همين سبب پيش از انديشيدن سخن مىگويد و موجب پشيمانى و سرگردانيش مىشود . 99 - قلب الاحمق وراء لسانه . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : قلب احمق پشت زبانش است . شارح گويد كه : احمق از روى انديشه و تامّل سخن نمىگويد بلكه هر چه را شنيده خواه خير باشد خواه شرّ به نفع باشد يا به ضرر بدان تكلَّم مىكند ، زيرا قلبش كه جاى تفكر و انديشه است در پشت زبان اوست كه جاى سخن گفتن است ، پس در آن فرو رفته و در زير زبانش پنهان است ، بنا بر اين نمىتواند بيانديشد بلكه تنها وظيفه و كارش سخن گفتن است پس برايش سزاوارتر آن است كه جز در هنگام لزوم هرگز سخن نگويد . 100 - اللَّهم اغفر رمزات اللحاظ ، و سقطات الالفاظ ، و شهوات الجنان ، و هفوات اللسان . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : بار خدايا گناهانى را كه بر چشمهاى ما و لفظهاى ما و دلها و زبانهايمان رفته است بيامرز . شارح گويد : اصل اللَّهم در نزد علماى بصره يا اللَّه بوده و ميم ( آخر آن ) بجاى حرف ندا ( يا ) مىباشد ، و لذا با هم جمع نمىشوند و آن ( ميم ) از ويژگيهاى اين اسم است مثل اين كه داخل شدن ( يا ) بر آن با لام ( حرف ) تعريف و همزهء قطع و ( تاى ) قسم مخصوص اللَّه

--> ( 1 ) در حاشيه آمده : « به همين معنى فرمودهء حق متعال است : * ( وَكانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ ) * ( اى امامهم ) ( يعنى در پيش روى آنان سلطانى بود ) در داستان موسى و خضر عليهما السلام در سورهء كهف ، از شارح » .